“Nguyên tắt suy đoán vô tội”

Một vụ án hình sự có thể tước đi nhiều năm tự do của một con người. Vì vậy, điều đáng quan tâm nhất trong tố tụng hình sự không chỉ là một người có bị buộc tội hay không, mà còn là việc mọi tình tiết buộc tội và gỡ tội đã được xem xét đầy đủ hay chưa trước khi số phận pháp lý của họ được quyết định; hậu quả pháp lý không chỉ là trách nhiệm hình sự đối với một cá nhân, mà còn tác động trực tiếp đến danh dự, tài sản, gia đình, công việc và tương lai của người liên quan.

Luật sư Vũ Đức Lê tham gia một vụ án hình sự không bắt đầu từ câu hỏi thân chủ có phạm tội hay không, mà bắt đầu từ việc xác định chính xác bản chất hành vi bị xem xét, các chứng cứ đang được sử dụng để buộc tội và cách thức các chứng cứ đó được hình thành trong quá trình tố tụng.

Trong thực tiễn, không phải mọi tài liệu có trong hồ sơ đều mặc nhiên phản ánh đầy đủ sự thật khách quan của vụ án. Giá trị chứng minh của chứng cứ còn phụ thuộc vào nguồn gốc thu thập, trình tự tố tụng, mối liên hệ với các tài liệu khác và khả năng kiểm chứng trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ án.

Với cách tiếp cận đó, ông tập trung nghiên cứu toàn diện hồ sơ vụ án, đánh giá tính hợp pháp và giá trị chứng minh của từng chứng cứ, đối chiếu lời khai giữa các chủ thể liên quan, kiểm tra các tình tiết buộc tội và gỡ tội, đồng thời làm rõ những mâu thuẫn có thể ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan của vụ án.

Trong nhiều trường hợp, kết quả vụ án không chỉ phụ thuộc vào việc một hành vi có xảy ra hay không, mà còn phụ thuộc vào việc xác định đúng vai trò của từng người tham gia, động cơ, mục đích, lỗi, hậu quả thực tế và các tình tiết liên quan đến trách nhiệm hình sự.

Hoạt động bào chữa vì vậy không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ, mà còn nhằm bảo đảm rằng mọi tình tiết của vụ án được xem xét một cách khách quan, toàn diện và đúng quy định pháp luật.

Trên cơ sở đó, ông trực tiếp tham gia xây dựng phương án bào chữa, bảo vệ hoặc kiến nghị theo từng giai đoạn tố tụng, từ điều tra, truy tố, xét xử cho đến các thủ tục kháng cáo, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm khi có căn cứ pháp luật.

Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo ra những lập luận có lợi bằng mọi giá, mà là bảo vệ thân chủ trên cơ sở sự thật khách quan, chứng cứ hợp pháp và những quyền tố tụng mà pháp luật quy định.